Chiều hè ở nhà vườn An Hiên

Cổng vào nhà vườn An Hiên

Cổng vào nhà vườn An Hiên

Được xem là một trong những khu nhà vườn đẹp nhất đến nay ở cố đô Huế, nhà vườn An Hiên (58 đường Nguyễn Phúc Nguyên, thôn Xuân Hòa, xã Hương Long) nằm quay mặt về phía dòng sông Hương thơ mộng. Không gian và kiến trúc của An Hiên thể hiện sự hòa hợp giữa con người và cây cỏ nơi đây, tạo cho nhà vườn một vẻ đẹp riêng không đâu có được.

Lần đến Huế năm 2011, tôi đến nhà vườn An Hiên lúc chiều tà, khi đó, nhà đã đóng cửa không tiếp khách nữa. Lần này, tôi quyết không lỡ hẹn với An Hiên.

Tôi đến nhà vườn An Hiên vào một buổi chiều đẹp trời hiếm hoi giữa tháng 7. Nắng không quá gắt và gió từ sông Hương mát rượi. Trên đường đến An Hiên, cậu lái xe đã kịp kể câu chuyện về con đường Kim Long chạy dọc sông Hương rợp bóng mát. Khu vực này ngày xưa nhiều con gái đẹp nổi tiếng, đến nỗi có câu thơ rằng:

Kim Long gái đẹp mỹ miều

Trâm yêu, Trẫm quý, Trẫm liều, Trẫm đi

Cổng nhà vườn khiêm tốn năm phía bên tay phải con đường. Chị Nguyễn Thị Thạnh, người trông coi nhà ngôi nhà này từ năm mười sáu tuổi (đến nay chị 54 tuổi rồi) ăn mặc giản dị ra đón chúng tôi ngay từ lối vào. Chị nhẹ nhàng mời chúng tôi vào nhà, rót nước và bắt đầu câu chuyện về ngôi nhà cho chúng tôi nghe.

Cổng vào Nhà vườn An Hiên

Cổng vào Nhà vườn An Hiên

Nhà vườn An Hiên ban đầu nguyên là Phủ của Công chúa thứ 18 con vua Dục Ðức. Năm 1920 Phủ An Hiên thuộc sự quản lý của ông Tùng Lễ. Năm 1936, Phủ được bán cho Nguyễn Ðình Chi, lúc bấy giờ là Tuần phủ tỉnh Hà Tĩnh. Năm 51 tuổi, ông Chi mất, vợ ông về sống tại An Hiên, quản lý và chăm lo sửa sang khu nhà vườn. Sinh thời, cả hai vợ chồng ông Chi đều lànhững người học vị cao, tài giỏi và có uy tín trong xã hội. Chính nơi đây, họ từng tiếp nhiều khách tao nhân trí thức tới thưởng ngoạn, vãn cảnh.

Khuôn viên nhà vườn An Hiên trước đây rộng khoảng 6.000 m2, hiện nay còn diện tích 4.608 m2, được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống của Việt Nam và của xứ Huế. Nơi này cũng gắn với tên tuổi, cuộc đời và sự nghiệp của vị nữ chủ nhân Đào Thị Xuân Yến (vợ ông Nguyễn Đình Chi) sinh năm 1909, quê ở làng Hưng Thạnh, phủ Tuy Phước (nay thuộc TP. Quy Nhơn), một nhà hoạt động chính trị xã hội yêu nước có nhiều công lao to lớn đóng góp với Huế. Năm 1923, bà Chi từ Quy Nhơn ra Huế học trường Đồng Khánh. 18 tuổi, bà cầm đầu cuộc bãi khóa chống thực dân Pháp của nữ sinh Đồng Khánh. 24 tuổi, bà trở thành phụ nữ Trung kỳ đầu tiên đậu tú tài Tây. Sau này, bà làm Hiệu trưởng trường Nữ Trung học Ðồng Khánh. Năm 1974, bà là ủy viên Hội đồng Hòa bình Thế giới. Sau năm 1975, bà là đại biểu Quốc hội khóa VI, VII và ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam.

Chị Thạnh kể, những ngày còn sống, bà Chi vẫn thắp hương thờ tổ tiên và tiếp khách ở ngôi nhà chính, thời giờ rảnh rỗi bà hay đọc sách trong thư phòng. Hoàng Phủ Ngọc Tường – nhà thơ nổi tiếng xứ Huế từng có câu :“mùa xuân bà trồng thêm cây, mùa hạ làm cỏ, đốt lá, mùa thu hái quả, mùa đông đọc sách báo, hái măng, thầm lặng chờ xuân tới”.

Chúng tôi khá tò mò về lịch sử của ngôi nhà cũng như cuộc sống của những người chủ nhà. Rằng Bà Xuân Yến là vợ ba của ông Chi, trước đó, ông đã lấy chị gái của bà. Cả hai chị em bà đều không có con với ông. Người vợ đầu của ông Chi cũng chi có một người con duy nhất, các con cháu của ông Chi giờ đều sống ở Pháp. Người chủ nhà hiện tại đang sống trong ngôi nhà này là con dâu cả của ông Chi. Bà cũng đã 86 tuổi. Khi bà này mất, không biết ngôi nhà sẽ ra sao, sẽ được bán hay thừa kế cho con cháu tiếp tục khai thác.

Nhà vườn An Hiên nằm khá gần chùa Thiên Mụ, còn được gọi là nhà vườn bà Tuần Chi. Sau khi bà Chi mất (1997), không gian kiến trúc nhà vườn vẫn giữ nguyên nét rêu phong, cổ kính. Lối vào vườn là một chiếc cổng nhỏ quét màu xám tro, xây theo hình vòm cổ bằng vôi gạch. Hai bên là 2 dãy cây mận trắng đan tầng vào nhau cao vút dọc lối đi, tạo thành một mái vòm. Chị Thạnh nói, đến mùa xuân, hoa mận sẽ nở trắng đẹp lắm. Hết con đường mận là chiếc bình phong cổ kính trang trí chữ Thọ. Phía sau bình phong là chiếc hồ lớn in bóng trời và cảnh vật trong vườn. Bao quanh hồ là những bụi hoa tường vi, hoa mận trắng, tóc tiên.Phía bên kia là giàn hoa với hàng chục giò phong lan đủ loại thi nhau khoe sắc. Ngôi nhà chính 3 gian 2 chái ẩn mình giữa vườn cây xanh tươi được chạm trổ hoa văn hết sức tinh tế, nội thất sắp xếp gọn gàng. Gian chính giữa ngôi nhà có bàn thờ để gia chủ thờ phụng tổ tiên và tiếp khách. Phần lớn tường, mái ngói và các kết cấu gỗ của ngôi nhà được giữ nguyên vẹn. Mái ngói của ngôi nhà cũng gần như còn nguyên.

Vòm mận ở ngay sau cổng vào nhà

Vòm mận ở ngay sau cổng vào nhà

Lối vào với vòm cây mận

Lối vào với vòm cây mận

Ngôi nhà khiêm tốn dưới lùm cây

Ngôi nhà khiêm tốn dưới lùm cây

Nét rêu phong, cổ kính của ngôi nhà vườn

Nét rêu phong, cổ kính của ngôi nhà vườn

Ngôi nhà cổ sau năm sau tấm bình phong (Phong) và hồ nước (Thủy)

Ngôi nhà cổ sau năm sau tấm bình phong (Phong) và hồ nước (Thủy)

Tám bình phong trước ngôi nhà

Tám bình phong trước ngôi nhà

Hàng ngày nhà vườn An Hiên vẫn mở cửa đón khách

Hàng ngày nhà vườn An Hiên vẫn mở cửa đón khách

Bà chủ nhà Xuân Yến

Bà chủ nhà Xuân Yến

Bức hoành phi Vua ban

Bức hoành phi Vua ban

Rời phòng khách, chúng tôi ra vườn. Trong vườn trồng phần lớn các cây ăn trái, nào là măng cụt, bưởi, vú sữa, mít và nhiều nhất là dâu gia đất. Các cây trong vườn được chị Thạnh chăm bón cẩn thận, dọn dẹp sạch sẽ. Khi chúng tôi đến đang là mùa quả dâu gia chín. Ngạc nhiên là quả dâu gia không mọc từ cành mà trổ thẳng từ thân cây, thành từng chùm sai chi chít. Chị Thạnh nói trong vườn mùa nào thức nấy, trồng các cây lâu năm và không bón phân hóa học. Chị cũng chỉ cho chúng tôi cây nào quả ngọt, cây nào quả chua.

Lối ra vườn cây

Lối ra vườn cây

Quả Dâu gia đất

Quả Dâu gia đất

Câu dâu gia đất sai quả

Câu dâu gia đất sai quả

Cành dâu gia đất chi chít quả

Cành dâu gia đất chi chít quả

Một cây nữa chuẩn bị chín

Một cây nữa chuẩn bị chín

Trước tấm bình phong

Trước tấm bình phong

Dưới tán mận

Dưới tán mận

Khi chúng tôi lang thang trong vườn, thỉnh thoảng lại gặp vài nhóm khách nước ngoài vào thăm, chị nói, khách nước ngoài rất thích vào đây. Ngoài ra, còn có các cặp cô dâu chú rể vào nhà chụp ảnh cưới. Nhà vườn không thu vé vào cửa mà mở cửa đón mọi người tham quan (từ 9g đến 4 rưỡi chiều). Sau khi thăm, khách có thể tùy tâm để lại chút tiền để gia đình tu sửa, chăm sóc nhà mà thôi. Chị Thạnh không đòi hỏi gì, cứ nhẹ nhàng và cần mẫn chăm sóc nhà cửa, đón tiếp khách và nấu ăn cho bà chủ.

Chúng tôi rời nhà vườn khi mặt trời gần ngả bóng. Không gian xanh mát dịu cùng với hương thơm nhẹ tỏa ra từ cỏ cây, hoa lá của khu vườn trong không gian tĩnh mịch  khiến cho lòng người vô cùng thư thái, yên tĩnh và hòa quyện với thiên nhiên. Trộm nghĩ, Huế cứ nhẹ nhàng, dịu dàng như vậy, sao mà không yêu được cơ chứ, sao mà không muốn quay trở về cơ chứ!

 

(Ghi chép tại Huế, tháng 7.2014)

 

Phản hồi

  1. […] điểm đến mà tôi chưa từng nghe qua như Nhà của Tổng thống Hàn Quốc, hay không gian một chiều hè ở nhà vườn An Hiên tại Huế khiến tôi rất tò mò và háo hức muốn trải […]